Ubwo abanyamakuru basuraga Isange One Stop Centre iri mu bitaro bya Kacyiru
Mu gihe hakomeje kugaragara ibyaha byo gusambanya abana mu bice bitandukanye by’u Rwanda, inzego zitandukanye zirimo Urwego rw’Igihugu rw’ubugenzacyaha (RIB), Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango ndetse na Rwanda Women and Children Advocacy Center zikomeje ubukangurambaga bwo kurwanya ihohoterwa rikorerwa abana no gushishikariza abaturage gutanga amakuru ku gihe.
Umuvugizi wa RIB Dr Murangira B. Thierry yavuze ko icyaha cyo gusambanya umwana ari icyaha gikomeye kandi kidasaza, ashimangira ko “gihoraho”, bityo uwagikoze ashobora gukurikiranwa igihe icyo ari cyo cyose.
Yagize ati: “Abantu bakwiye kumenya ko gusambanya umwana atari icyaha gishobora kwibagirana cyangwa ngo kirangire kubera igihe cyashize. Iyo gihamye, amategeko aragihana. Kandi ko bimunga imitekerereze y’umwana, kikangiza ejo hazaza he n’ah’Igihugu.”

RIB ivuga ko mu gihembwe gishize yakiriye ibirego byinshi bifitanye isano no gusambanya abana n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina, ibintu igaragaza ko bikomeje kuba ikibazo gikomeye gikwiye uruhare rwa buri wese mu kugikumira.
Isange One Stop Center ikorera mu bitaro bitandukanye birimo ibitaro bya Kacyiru, akaba ari ikigo gifasha abakorewe ihohoterwa, cyane cyane irishingiye ku gitsina.
Abakozi ba Isange bavuga ko iyo uwahohotewe agejejwe kwa muganga hakiri kare, ashobora gufashwa gukumira zimwe mu ngaruka zirimo inda zitateganyijwe cyangwa indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina.

Abana basambanyijwe bahabwa:
- ubuvuzi bwihuse,
- imiti yo kwirinda indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina,
- ubujyanama mu mitekerereze,
- ibimenyetso bifasha mu iperereza,
- ubufasha mu mategeko no gukurikirana aba basambanyije.
Ku bijyanye no gukuramo inda ku mwana wasambanyijwe, amategeko y’u Rwanda ateganya ko bishoboka mu bihe bimwe na bimwe byemewe n’amategeko, harimo igihe inda yatewe n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina. Icyakora bikorwa hakurikijwe amabwiriza n’inzira zemewe n’amategeko ndetse bikagenzurwa n’inzego z’ubuvuzi zibifitiye ububasha.
Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango ivuga ko kurinda abana ihohoterwa ari inshingano z’umuryango n’inzego zose muri rusange.

PS muri Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango (MIGEPROF) akunze kuvuga ko icyaha cyo gusambanya abana ari ihohoterwa rikomeye rikwiye kurwanywa n’inzego zose n’abaturage bose.
Agira ati: “Gusambanya abana ari icyaha gihungabanya uburenganzira n’iterambere ry’umwana, hakaba hari abantu bagihishira cyangwa ntibatange amakuru ku gihe, bikongera ikibazo. Bityo hakenewe ubufatanye bw’ababyeyi, abaturage, Polisi n’izindi nzego kugira ngo abakora ibyo byaha bahanwe kandi abana barindwe.”
Iyo minisiteri ishimangira ko:
- ababyeyi bakwiye kuganiriza abana,
- abaturage bakwiye gutanga amakuru ku gihe kandi vuba,
- abakora ibyaha bagomba gukurikiranwa mu rwego rw’amategeko no guhanwa,
- abana bahohotewe bagomba guhabwa ubufasha bwuzuye.
Minisiteri y’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango ivuga kandi ko ubukangurambaga bukomeje mu mashuri no mu baturage hagamijwe gukumira ihohoterwa no guca umuco wo guhishira abakora ibyaha byo gusambanya abana.

Rwanda Women and Children Advocacy Center ivuga ko hakenewe ubufatanye bw’inzego zose kugira ngo abana barindwe ihohoterwa.
Iyi miryango isaba abaturage:
- kutihanganira ihohoterwa,
- gutanga amakuru vuba kandi ku gihe,
- gufasha abana bahohotewe kubona ubuvuzi n’ubutabera,
- no kwigisha abana uburyo bwo kwirinda ababashuka cyangwa ababatera ubwoba.
Ubukangurambaga bukomeje butanga ubutumwa bw’uko “icyaha cyo gusambanya umwana kidashira kandi kidakwiye guhishirwa”, hagamijwe kurinda uburenganzira bwabo n’ejo hazaza h’abana.
@Rebero.rw
