Urubyiruko rwo mu Rwanda ruri kugira uruhare rugaragara mu gukumira no kurwanya indwara zititaweho cyane (NTDs), aho rutanga ubukangurambaga mu baturage, rugafasha mu bikorwa byo gutanga imiti no gukorana n’abajyanama b’ubuzima ndetse n’abayobozi b’inzego z’ibanze.
Ibi byagarutsweho mu nama ya iri kubera i Kigali, yibanze ku nsanganyamatsiko igira iti “People, Systems & Resilience: Adapting NTD Responses Through Holistic Approaches”, ishimangira ko kurwanya indwara zititaweho cyane bisaba guhuza abantu, inzego na gahunda zirambye.
Muri iyi nama, Rwanda NGO Forum yagaragaje ibikorwa byayo hamwe na Rwanda Malaria & NTDs Youth Corps mu turere twa Bugesera na Ruhango, aho urubyiruko rwahawe inshingano zo kugira uruhare mu bikorwa byo gukumira izi ndwara.

Iyi gahunda ikorwa mu buryo bwubakiye ku bufatanye n’The END Fund na ALMA, ndetse n’Ikigo cy’Igihugu Gishinzwe Ubuzima (RBC) n’ubuyobozi bw’uturere.
Muri gahunda, urubyiruko ntirukiri abafite uruhare rwo kwakira ubutumwa gusa, ahubwo ruri gufatwa nk’abafatanyabikorwa n’abashyira mu bikorwa gahunda zo gukumira NTDs.
Rufasha mu kwigisha abaturage, gutanga amakuru ku gukumira indwara, gufasha mu bikorwa byo gutanga imiti ku baturage, ndetse rugakorana n’abajyanama b’ubuzima, abayobozi b’imidugudu n’abaturage bafite ijambo mu baturage.
Nanone, uru rubyiruko rukorana n’inzego n’amatsinda akora ku isuku, isukura n’imikoreshereze y’amazi (WASH), hagamijwe guhindura imyitwarire y’abaturage no guteza imbere ingamba zirambye zo gukumira indwara.
Kwita ku basigara inyuma
Muri iyo nama, abafatanyabikorwa baturutse mu Rwanda, Ethiopia, Kenya na Zimbabwe baganiriye ku buryo bwo kugera ku matsinda y’abaturage ashobora kutagerwaho byoroshye na gahunda zisanzwe zo kurwanya NTDs.

Muri ayo matsinda harimo abarobyi, abahinzi bakorera mu bishanga, abagore bo mu bice by’icyaro, abantu bafite ubumuga ndetse n’abana batiga.
Abitabiriye ibiganiro bagaragaje ko kugera kuri aba baturage bisaba uburyo bwihariye bwubakiye ku mibereho yabo, aho batuye n’ibibazo bashobora guhura na byo mu kubona serivisi z’ubuzima.
Ibi kandi bigaragaza akamaro ko gukorana n’inzego z’ibanze n’abaturage ubwabo, kuko ari bo bazi neza imiterere y’aho batuye n’amatsinda ashobora kutagerwaho n’ubukangurambaga busanzwe.
Gushyira NTDs muri gahunda z’uturere
Rwanda NGO Forum yagaragaje ko kugira ngo ibikorwa byo kurwanya indwara zititaweho cyane birambe, hakenewe ko abaturage n’abafatanyabikorwa bo ku rwego rw’ibanze bagira uruhare rufatika mu kubishyira mu bikorwa.
Ikindi cyagarutsweho ni uko ibikorwa byo kurwanya NTDs bikwiye kwinjizwa muri gahunda z’iterambere z’uturere, aho kuba ibikorwa bishingiye gusa ku mishinga y’igihe gito.
Uruhare rw’urubyiruko nk’abayobozi b’ibikorwa mu baturage, hamwe n’ubufatanye hagati ya RBC, uturere, abajyanama b’ubuzima n’abafatanyabikorwa, bishobora gufasha mu gukomeza ubutumwa bwo gukumira izi ndwara no guhindura imyitwarire y’abaturage.

Abitabiriye inama bashimangiye kandi ko inkunga y’imari ituruka imbere mu gihugu ari ingenzi kugira ngo ibikorwa byo kurwanya NTDs bikomeze no mu gihe inkunga mpuzamahanga yaba igabanutse.
Icyagarutsweho nk’isomo rikomeye muri ibi biganiro ni uko impinduka zirambye zigerwaho iyo abaturage n’abayobozi bo mu nzego z’ibanze bagize ibikorwa ibyabo, kandi gahunda zo kurwanya NTDs zigashyirwa mu igenamigambi ry’uturere ndetse zigahabwa ubushobozi buhoraho.
NNN2026 ikomeje guhuza abafatanyabikorwa mu kurwanya indwara zititaweho cyane, hagamijwe gusangira ubunararibonye no gushaka uburyo bushya bwo gukemura imbogamizi zituma bamwe mu baturage batagerwaho na serivisi n’ubutumwa bwo gukumira izi ndwara.
@Rebero.rw
