Perezida Donald Trump avuga ko azongera gukura Leta zunze ubumwe z’Amerika, igihugu cya mbere cyangiza imyuka ya karubone, mu masezerano y’ikirere ya Paris, bikagira ingaruka ku mbaraga z’isi yose zo kurwanya ubushyuhe bw’isi kandi ko izongera gutandukanya Amerika n’inshuti zayo za hafi.
Amatangazo ya White House, yaje mu gihe Trump yarahiye ku wa mbere kugeza kuri manda ya kabiri, yagarutse ku bikorwa bya Trump mu 2017, ubwo yatangazaga ko Amerika izareka amasezerano mpuzamahanga y’i Paris.
Aya masezerano agamije kugabanya ubushyuhe bw’igihe kirekire ku isi kugera kuri dogere 2.7 Fahrenheit (dogere selisiyusi 1.5) hejuru y’inganda zabanjirije inganda cyangwa, bitabaye ibyo, bigatuma ubushyuhe nibura buri munsi ya dogere 3.6 Fahrenheit (dogere selisiyusi 2) hejuru y’urwego rw’inganda.
Amasezerano y’i Paris ya 2015 ku bushake kandi yemerera ibihugu gutanga intego zo kugabanya ibyuka byangiza imyuka y’ikirere bitwikwa n’amakara, peteroli na gaze gasanzwe. Izi ntego ziteganijwe kurushaho gukomera uko ibihe bigenda bisimburana, ibihugu bikaba bihura nigihe ntarengwa cyo muri Gashyantare 2025 kuri gahunda nshya.
Ubuyobozi bwa Biden bwagiye mu kwezi gushize bwatanze gahunda yo kugabanya ibyuka bihumanya ikirere muri Amerika hejuru ya 60% muri 2035.
Ubu isi ni ndende ya dogere 2,3 Fahrenheit (dogere selisiyusi 1,3) hejuru y’ubushyuhe bwo hagati ya 1800. Inzego nyinshi zishinzwe gukurikirana ikirere zavuze ko ubushyuhe bw’isi umwaka ushize bwarenze ubushyuhe bwa dogere 2.7 Fahrenheit, kandi bose bavuze ko ari umwaka ushyushye cyane.
Igikorwa cyo kuva mu masezerano ya Paris gifata umwaka umwe. Kwikuramo kwa mbere kwa Trump byatangiye gukurikizwa bukeye bwaho amatora ya perezida wa 2020, yatsinzwe na Biden.
Impuguke zavuze ko mu gihe abantu ba mbere bayobowe na Trump bava mu masezerano y’umuryango w’abibumbye yemejwe n’ibihugu 196 byatunguye kandi birakaza ibihugu byo ku isi hose, “nta gihugu na kimwe cyakurikiye Amerika hanze.”
Impuguke zavuze ko ahubwo, ibindi bihugu byongeye kwiyemeza kugabanya umuvuduko w’imihindagurikire y’ikirere, hamwe n’abashoramari, ubucuruzi, ba guverineri, abayobozi n’abandi muri Amerika.
Nubwo bimeze bityo ariko, barinubira igihombo cy’ubuyobozi bw’Amerika mu bikorwa by’isi yose bigamije kugabanya imihindagurikire y’ikirere, nubwo isi iri mu nzira yo gushyiraho undi mwaka ushushe kandi ikaba yarakomeje kuva mu ruzuba kugeza ku muyaga ukabije kugeza ku mwuzure ukagera ku muriro.
Ubushinwa mu myaka mike ishize bwanyuze muri Amerika nk’igihugu kinini ku isi cyangiza imyuka ya gaze karuboni. Amerika igihugu cya kabiri mu bihugu byangiza imyuka ya karubone mu mwaka wa 2023, cyashyize toni miliyari 4,9 za metero ya dioxyde de carbone mu kirere, kigabanukaho 11% ugereranyije n’imyaka icumi ishize, nk’uko abahanga mu bya siyansi bakurikirana ibyuka bihumanya mu mushinga wa Carbone Global.
Dioxyde de carbone imara mu kirere ibinyejana byinshi, bityo Amerika ikaba yarashyizeho gaze nyinshi zifata ubushyuhe ubu ziri mu kirere kurusha ibindi bihugu. Nk’uko umushinga wa Global Carbon Project ubitangaza, Amerika ishinzwe hafi 22% ya dioxyde de carbone yashyizwe mu kirere kuva mu 1950.
Mu gihe imbaraga z’isi yose zo kurwanya imihindagurikire y’ikirere zakomeje muri manda ya mbere ya Trump, impuguke nyinshi zifite impungenge z’uko manda ya kabiri ya Trump izangiza byinshi, aho Leta zunze ubumwe z’Amerika zivuye kure cyane y’imihindagurikire y’ikirere mu buryo bushobora guhagarika ingufu za perezida uzaza.
Hamwe na Trump, wanze ko imihindagurikire y’ikirere, ashinzwe ubukungu bukomeye ku isi, izo mpuguke zitinya ko ibindi bihugu, cyane cyane Ubushinwa, bishobora kubikoresha urwitwazo rwo koroshya imbaraga zabo bwite zo gukumira ibyuka bihumanya ikirere.
@Rebero.rw
About The Author
