Minisitiri w’intebe Justin Trudeau abonana na Trump muri White House
Amerika yari imaze kugura 55% bya Mexico kuri miliyoni 15 z’amadolari y’Amerika mu rwego rw’amasezerano ya Guadalupe Hidalgo. Aya masezerano yashoje intambara yamennye amaraso yo muri Mexico na Amerika, yahitanye abantu ibihumbi.
Nubwo ubuzima bwatakaje ubuzima, hamwe n’icyifuzo cy’Abanyamerika cyo gufata Mexico yose, ayo masezerano yashushanyije ibyabaye byose nk ‘“uburenganzira” bw’ubutaka aho kuba kwigarurira.
Ntibishoboka, ntibyakumvikana
Buri Munyakanada akeneye kwitondera aya mateka y’Abanyamerika. Mu masezerano amwe, Amerika yigaruriye leta za Californiya, Nevada, Utah, New Mexico, Arizona, Colorado, Oklahoma, Kansas na Wyoming. Nyuma yaje gutera mu buryo butemewe n’ubutaka bw’abasangwabutaka mu burengerazuba.
Canada ishobora gukurikira – birashoboka ko atari ako kanya nka leta ya 51, ariko birashoboka cyane nk’ubutaka bw’Amerika bwahakana Abanyakanada uburenganzira bwo gutora Kongere cyangwa perezidansi, kwemerera ubwigenge bumwe gusa no kubaza ibibazo by’ubwenegihugu bidasobanutse. Ubwubatsi bw’itegeko nshinga bubaho muri Amerika kugirango bibeho.
Ntibishoboka? Ntibishoboka? Abashakashatsi benshi banze imvugo ya bellicose ya Trump nk’impaka zishyushye. Bavuga ko ari ibiganiro bitoroshye. Bamwe bavugaga ko gusebanya kwe ari bimwe mu bigize “ubuhanga bw’amasezerano” akunda.
Nibyo gusoma nabi. Uburyo Trump ashobora gukora neza kubiterabwoba murashobora kubisanga mu Itegeko Nshinga rya Amerika. Hano haribishoboka kandi byintangarugero kugirango Amerika ibone ifasi binyuze mukureka cyangwa kuganduka.
Gutera Canada
Gahunda y’intambara itukura yo muri 1930 nayo yavuzweho ingoma na Minisiteri y’intambara yo muri Amerika uburyo bwo gutera Canada nibiba ngombwa.
Harimo amakuru atangaje yerekeye gutangiza igitero cyabereye i Halifax akoresheje gaze y’uburozi, guhita atera New Brunswick hanyuma yigarurira Umujyi wa Québec na Montréal mbere yo gusaba Isumo rya Niagara.

Perezida wa Leta zunze ubumwe za Amerika, Dwight Eisenhower, afasha gushyira ahagaragara ibendera rishya ry’inyenyeri 50 i Washington muri Kanama 1959 nyuma yo gushyira umukono ku itangazo rigira Hawaii leta ya 50 y’ubumwe
Amateka, Amerika yateye abayobozi benshi ba Canada ubwoba. Umwamikazi Victoria yumvaga ko Ottawa, nk’umurwa mukuru, yari gukingirwa ibitero by’Amerika. John A. Macdonald ahangayikishijwe n’ibitero by’ingabo z’Ubumwe kuri Canada, kubera ko abatasi b’Abanyamerika ndetse n’abagizi ba nabi bari bemerewe kwihisha muri Montréal mu gihe cy’intambara y’abenegihugu.
Mu matora yo mu 1911, igihe ishyaka rya Liberal ryasunikiraga ubucuruzi bwisanzuye na Amerika, beretswe umuryango n’imyumvire yo kurwanya Abanyamerika ishyigikiye abayoboke ba Robert Borden.
Amasezerano n’amatara y’icyatsi ya kongere
Hypothetical paranoia kuruhande, ubushobozi bwa Amerika bwo kubona uturere bwashinze imizi mu Itegeko Nshinga rya Amerika. Birasobanutse. Ubwa mbere, tangira n’ingingo ya II, Igice cya 2 cy’itegeko nshinga:
Amasezerano ni ibikoresho Amerika ikoresha mu gufata “nta kintu na kimwe mu gutsinda” nyuma yuko Sena yemeje ayo masezerano ku bwiganze bwa bibiri bya gatatu.
Mu 1848, Perezida Zachary Taylor yasabye Kongere Amasezerano ya Guadalupe Hidalgo muri Kongere yo kwigarurira ibihugu bya Mexico. Nubwo bamwe bifuzaga gufata Mexico yose, Kongere yemeje ayo masezerano.
Mu 1898, Kongere yemeje Umwanzuro uhuriweho n’Inteko 259.Yemeje amasezerano ya Perezida William McKinley yerekeye kwigarurira Hawaii. Kubera imyigaragambyo, gusaba no kutavuga rumwe, byatwaye imyaka 60 kugirango Hawaii ibe leta yemewe mu 1957.
Inkomoko y’Abanyamerika y’igihugu cyavutse muri revolution ireba gusa agace gato k’igihugu. Ahantu hasigaye haje kubaho binyuze kumugereka. Amerika yaguye muri leta 50 n’intara 14 zo hanze binyuze mu kuvanga cession, akazi no kugura.
@Rebero.rw
