Ikigo cy’Igihugu cy’Ubuzima, Rwanda Biomedical Centre (RBC), cyatangije gahunda yo kwagura igenzura ry’indwara hakoreshejwe amazi y’imyanda (wastewater surveillance) ku byambu byinjirirwamo n’abasohokamo mu Rwanda (Points of Entry), mu rwego rwo kumenya hakiri kare ibimenyetso by’indwara zishobora kwambuka imipaka.
Iri genzura rizafasha gukurikirana ibimenyetso by’indwara bishobora kuba bifitanye isano n’ingendo zambukiranya imipaka, bityo inzego z’ubuzima zikabona amakuru y’ingenzi yafasha gutahura no gukumira ibyorezo bitarakwira cyane.

Abahanga ba RBC bari gukora ibizamini mu murima, aho barimo kugerageza no kunoza uburyo bwo gufata no gusesengura amazi y’imyanda kugira ngo hamenyekane ibimenyetso by’udukoko dutera indwara.
Kugeza ubu, muri iyi gahunda hakurikiranwa virusi 12, zirimo na Ebola, mu rwego rwo kongera ubushobozi bw’u Rwanda bwo kwitegura no guhangana n’indwara z’ibyorezo.
RBC ivuga ko aya makuru azajya atanga ibimenyetso by’ingenzi ku nzego z’ubuzima, bikazifasha gutangira iperereza no gufata ingamba hakiri kare mu gihe hagaragaye ibimenyetso bishobora gutera impungenge.

Iri genzura rishingiye ku mazi y’imyanda ryitezweho kuba imwe mu nzira zunganira uburyo busanzwe bwo gukurikirana indwara, cyane cyane ku mipaka aho usanga hari urujya n’uruza rw’abantu benshi rushobora gutuma indwara zanduza zikwirakwira mu bihugu bitandukanye.
RBC ivuga ko gukomeza kunoza ubu buryo bizagira uruhare mu kongera ubushobozi bw’u Rwanda mu gutahura indwara hakiri kare no gufata ingamba mbere y’uko zikwirakwira mu baturage.
Gukomeza ubushobozi bwo kwitegura ibyorezo
RBC ivuga ko iyi gahunda iri mu bikorwa bigamije gukomeza ubushobozi bw’u Rwanda bwo kwitegura no guhangana n’indwara z’ibyorezo.
Kugira amakuru ku gihe bishobora gufasha inzego z’ubuzima gufata ibyemezo hakiri kare, aho gutegereza ko indwara imaze gukwirakwira cyane kugira ngo hatangire igikorwa cyo kuyirwanya.
Aya makuru kandi ashobora gufasha mu gutegura uburyo bwo gukora iperereza, kohereza abakozi b’ubuzima ahagaragaye impungenge no gushyiraho ingamba zihariye zo gukumira ikwirakwira ry’indwara.
Kuri RBC, gukoresha uburyo bugezweho bwo gukurikirana indwara ni kimwe mu byafasha u Rwanda gukomeza kuba maso ku ndwara zishobora kwambuka imipaka.
Imipaka nk’ahantu h’ingenzi mu gukumira ibyorezo
Byambu byinjirirwamo n’abasohokamo mu gihugu bifatwa nk’ahantu h’ingenzi mu gukumira indwara zishobora gukwirakwira hagati y’ibihugu, bitewe n’urujya n’uruza rw’abantu.
Gushyira uburyo bwo gukurikirana amazi y’imyanda kuri ibi byambu bituma u Rwanda rugira indi soko y’amakuru ashobora gufasha gusobanukirwa ibimenyetso by’indwara mu bice bifite urujya n’uruza rwinshi.

RBC ivuga ko aya makuru azajya afasha mu gutangira iperereza no gufata ingamba hakiri kare, bityo bigabanye ibyago by’uko indwara ishobora gukwirakwira itaramenyekana.
Mu gihe isi ikomeje guhangana n’indwara z’ibyorezo zishobora kwambuka imipaka mu buryo bwihuse, gukoresha ikoranabuhanga n’uburyo bushya bwo gukurikirana indwara bifatwa nk’igikoresho gikomeye mu kwitegura ibibazo by’ubuzima rusange.
U Rwanda, binyuze muri RBC, rukomeje kwagura uburyo bwo kubona amakuru ku ndwara mbere y’uko ikibazo kiba kinini, aho isuzuma ry’amazi y’imyanda ku byambu byinjirirwamo rishobora kuba imwe mu nkingi nshya zo gutahura hakiri kare indwara zishobora guhungabanya ubuzima bw’abaturage.
@Rebero.rw
