Bamwe bari bakigezeho bwa mbere
Nyuma yo gusura pariki y’igihugu ya Nyungwe bakagenda ku kiraro cyo mu bushorishori bwayo( Canopy walkway) abayobozi batandukanye mu Mirenge ya Nkungu,Nyakabuye, Gitambi n’Akagari ka Wimana mu Murenge wa Ruharambuga,Akarere ka Nyamasheke,iyi pariki ibarizwamo, bashimiye ubuyobozi bwayo bwabateguriye uru rugendo rushimangira ubufatanye busesuye mu kuyibungabunga.
Abasuye iki kiraro mukerarugendo wese ugeze muri iyi pariki aba afitiye inyota ni abakuru b’Imidugundu,abashinzwe umutekano n’iterambere mu midugudu,abashinzwe imibereho myiza mu tugari n’Abanyamabanga Nshingwabikorwa batwo, hiyongereyeho abashinzwe imari n’ubutegetsi,abashinzwe ubuhinzi,ubworozi n’amakoperative mu Mirenge, Abajyanama b’ubuzima n’abahuzabikorwa ba DASSO mu Mirenge n’uhagarariye RIB kuri sitasiyo ya Nyakabuye.
Ikiraro basuye nk’uko babisobanuriye n’ababishinzwe, cyubatswe muri 2010 mu rwego rwo kurushaho gukurura ba mukerarugendo baba bashishikajwe no kureba iyi pariki uyitegeye yose,uri hejuru yayo wirebera ubwiza bwayo bwose. Gifite metero 170 z’umurambararo na metero 70 z’ubujyakuzimu. Kiri mu byiza nyaburanga biyitatse binezeza abayisuye bose.

Ku myaka 49, Twagiramungu Joseph yishimiye kubona ikiraro cyo mu bushorishori bwa Nyungwe (Canopy walkway) no kukigendaho).
Ku myaka 49 y’amavuko,Twagiramungu Joseph ushinzwe umutekano mu Mudugudu wa Gahsashi,Akagari ka Mataba,Umurenge wa Nkungu,ni bwo yari akibonye anakigenzeho. Avuga ko abikesha imiyoborere myiza y’igihugu irangajwe imbere na perezida Kagame, yatumye agirirwa icyizere agashingwa iyo mirimo muri uyu Mudugudu Nyugwe ibarizwamo.
Ati’’ Nubwo nabanje kugira ubwoba ngitangira kukigendaho kubera uburyo kiba kimeze nk’icyizunguza, nageze hagati bwashize kuko nari ndi kumwe n’abandi, nsoza numva nasubiraho. Ni umunsi udasanzwe kuri jye umbayeho mfite imyaka 49.’’
Yongeyeho ati’’ Nubwo nyituriye najyaga numva iki kiraro mu makuru ariko ndahigereye nkanashimira ubuyobozi bw’iyi pariki bwaduteguriye uru rugendo,n’ubw’igihugu buduha umutekano utuma tukigendaho. Ntituzabutererana mu kuyibungabunga.’’

Ikindi avuga cyabashimishije,ni uburyo bakiriwe n’ubuyobozi bwayo,uko bayisobanuriwe neza ,bakayitahanaho amakuru yose bari bakeneye,arimo imiterere yayo,impamvu yabaye pariki,ibyo kujya mu murange w’isi,uruhare rwayo mu iterambere ry’igihugu,impamvu ikundwa n’abaturuka imihanda yose y’isi,n’ibindi.
Bagiye bashize amatsiko,biyemeza kuba indashyikirwa mu kuyirinda bakanabikundisha abo bayoboye n’imiryango yabo.
Niyonsenga Brigitte,umujyanama w’ubuzima mu Mudugudu wa Kinunga, Akagari ka Gaseke,Umurenge wa Nyakabuye,na we ku myaka 30 y’amavuko ni ubwa mbere yari ageze kuri iki kiraro avuga ko hari abarinze basaza batakizi,akabifata nk’amahirwe atazaza kenshi mu buzima bwe yagize.

Nyuma y’uru rugendo shuri, Niyonsenga Brigitte asaba abaturiye Nyungwe bose kwirinda ibikorwa biyangiza
Ati’’ Ni amahirwe ntazapfusha ubusa. Hari benshi barinze basaza batakibonye kandi baturiye iyi pariki kinahamaze imyaka 16. Ngiye gushishikariza bagenzi banjye n’abandi baturage akamaro kayo nubwo abenshi bakabonera mu byo dukorerwa biyiturukaho,birimo ibikorwa remezo, mituweli n’ibindi, turusheho kuyibungabunga tuyizi neza.’’
Kuri iki cyifuzo,umukozi w’ikigo gishinzwe kubungabunga iyi pariki (Nyungwe Management Company- NMC),Kabalisa Prospère yavuze ko ari yo ntego.

Umukozi wa NMC Kabalisa Jean Prospère avuga ko gutembereza iyi pariki abayobozi b’ibanze bayituriye bibafitiye akamaro gakomeye bikanakagirira pariki ubwayo.
Ati’’ Ni yo ntego. Twifuza ko byarenga abayobozi,n’abaturage bakaba baza kuyisura. Byafasha cyane bakarushaho kuyimenya neza kuko nk’ubu hari abari bahageze bwa mbere kandi bakuze.’’
Yakomeje ati’’ Hari gahunda ndende ko uyituriye wese agomba kuyisura akarushaho kuyisobanukirwa neza.’’
Avuga ko iyi ari imwe muri gahunda ngarukamwaka ubuyobozi bw’iyi pariki bugira yo kugira ngo abayobozi mu nzego z’ibanze basobanukirwe ibyiza by’iyi pariki banungurane ibitekerezo by’uburyo bakomeza kuyibungabunga kugira ngo urusobe rw’ibinyabuzima ruyibarizwamo rukomeze kugubwa neza,cyane cyane ko kuyirinda ubuyobozi bwayo butabyishoboza bitarimo abayituriye.
Anavuga ko nubwo hakorwa ibishoboka byose ngo abayituriye bumve akamaro kayo, ubufatanye mu kuyirinda babugire ubwabo,bayibere koko umuturanyi nyawe,hari ibikorwa biyangiza bikigaragara,nk’ubuhigi, kwahiramo ibyatsi by’amatungo,guhakuramo ubuki,hakaba n’aho bayitwika, agasaba aba bayobozi gushyira mu bikorwa ibyo bakuye muri uru rugendo shuri kugira ngo ibi biyangiza byose bizacike burundu.
Ni igikorwa bakorewe ku buntu, Umukozi ushinzwe imari n’ubutegetsi mu Murenge wa Nyakabuye,Ngirimana Gédéon, asaba ko cyanagera ku bandi baturage b’iyi Mirenge.
Ati’’ Nubwo tutirengagije ko igikorwa nk’iki kiba gihenze cyane, dukurikije inyungu zikirimo,ku baturage no ku buyobozi bw’iyi pariki muri rusange, bikozwe ku buryo abaturage bose, cyane cyane urubyiruko bahaza,intego y’iyi pariki yarushaho kugerwaho.’’

Umukozi ushinzwe imari n’ubutegetsi mu Murenge wa Nyakabuye, Ngirimana Gédéon asaba ko aya mahirwe yo gusura iyi pariki yagera ku bayituriye bose
Pariki y’igihugu ya Nyungwe basuye ifite ubuso bwa 1019 km2 zirimo 4 km2 z’igice cyayo cy’ishyamba rya Cyamudongo bamwe mu batuye iyi Mirenge yayisuye baturiye. Ibarizwa mu turere 5, Rusizi, Nyamasheke,Nyamagabe,Karongi na Nyaruguru. Ibarizwamo urusobe runyuranye rw’ibinyabuzima birimo ubwoko 13 bwa za maguge abandi bita ibisabantu kuko zijya kugira imikorere nk’iy’umuntu.
Yabaye pariki muri 2005,mbere yari ishyamba risanzwe. Muri 2020 Leta y’uRwanda yagiranye amasezerano n’umuryango mpuzamahanga udaharanira inyungu witwa African parks kugira ngo bafatanye kuyibungabunga kuko mbere yabungabungwaga na Leta 100%. Hashyizweho Nyungwe Management Company ( NMC) ishinzwe ibikorwa by’iyi pariki bya buri munsi birimo kuyiyobora no kuyiteza imbere. Ku wa 19 Nzeri,2023 yinjiye mu murage w’isi.
Biteganijwe ko abayobozi 410 b’ibanze muri Rusizi na Nyamasheke bagomba kuyisura no kugenda kuri iki kiraro cya mu bushorishori bwayo kuva ku wa 12 kugera ku wa 16 Ukwakira,2026. Kuri uyu wa 13 Ukwakira ,2026 yari yasuwe na 79 muri bo.
@Rebero.rw
