Minisitiri w’intebe wa Ositaraliya, Anthony Albanese, yihanangirije igihugu ko ingaruka z’umuyaga ukomeye wo mu turere dushyuha utari kure, kubera ko ku wa mbere amazi y’umwuzure akomeje kugaragara mu bice by’ibihugu byombi, nubwo umuyaga ubwawo watangiye kugabanuka. Dore ibyo ukeneye kumenya byose kuri serwakira yangiza.
Guverinoma ya Ositarariya yatangaje kandi ko amafaranga yo kugaruza ibiza agenerwa abaturage bahuye n’umuyaga witwa Alfred wahoze mu turere dushyuha, mu rwego rwo gutera inkunga abahuye n’igihombo.

Nk’uko byatangajwe n’abashinzwe gutanga serivisi, ngo umuriro w’amashanyarazi wibasiye nibura abakiriya 268.000 batuye mu bucuruzi no mu bucuruzi mu majyepfo y’uburasirazuba bwa Queensland, mu gihe indi mitungo 12.500 yo mu majyaruguru y’uburasirazuba bwa New South Wales ikomeje guhagarikwa n’umuyoboro w’amashanyarazi.
Imfashanyo y’amafaranga
Amafaranga atangwa agera ku byumweru 13 by’inkunga y’amafaranga ku bakozi bujuje ibisabwa ndetse n’abacuruzi bonyine bafite inyungu zatewe n’ibiza. Iraboneka mu turere 14 tw’ibanze muri Queensland, harimo Brisbane, Gold Coast, na Sunshine Coast, hamwe n’uturere 17 two muri New South Wales, nka Lismore, Byron, na Port Macquarie-Hastings. Abatuye ku kirwa cya Lord Howe no mu birwa byegeranye nabo bemerewe.
Kugira ngo umuntu yujuje ibisabwa, abantu bagomba gutura cyangwa gukorera mu turere twatangajwe kandi bakaba baratakaje amafaranga kubera ibiza, amafaranga yabo akaba ari munsi y’umushahara mpuzandengo w’icyumweru. Gusaba gufungura saa mbiri z’ijoro (isaha yaho) kuwa kabiri, 11 Werurwe.
Ababishaka bashobora kugenzura abemerewe ku rubuga rwa Australiya hanyuma bagasaba ku murongo cyangwa kuboneka binyuze ku murongo wihutirwa wa leta ya Australiya.
Abakomerekejwe cyangwa se ababuze ubuzima bwabo kubera ibiza
Bivugwa ko inkubi y’umuyaga yahitanye byibuze ubuzima bumwe igihe imodoka y’umugabo w’imyaka 61 yatwarwaga mu kiraro giherereye mu majyaruguru ya New South Wales. Nubwo yiziritse ku ishami ry’igiti, yarohamye mu mazi y’umwuzure.
Mu bundi buryo, abasirikare 13 bakomeretse ubwo amakamyo abiri y’ingabo yazengurukaga ubwo basukuraga umuhanda hafi ya Lismore. Minisitiri w’ingabo, Richard Marles yemeje ko umwe yavuye mu bitaro, mu gihe abandi bakomeje kumererwa neza.
Mugihe abategetsi bakomeje ibikorwa byo gutabara no gukiza, abanya Australiya mu turere twibasiwe barasabwa gukomeza kumenyeshwa no gufata ingamba zose zikenewe.
Ingaruka mbi
Hagati aho, igihugu gikomeje guhangana n’ibisigisigi by’umuyaga wazanye imvura idasanzwe n’umwuzure mwinshi unyuze mu birometero 400 by’inyanja mu minsi itanu.

Kugeza ubu, amazu n’ubucuruzi birenga 190.000 byahagaritswe n’amashanyarazi mu gihe abashinzwe ubutabazi bakora kugira ngo bagarure serivisi.
N’ubwo umuyaga n’imvura byagabanutse, abayobozi batanze urukurikirane rw’imyuzure ndetse n’imihindagurikire y’ikirere ikabije mu karere kose ka Queensland na New South Wales.
Imvura nyinshi
Umurwa mukuru wa Queensland wa Brisbane wabonye santimetero 30 z’imvura mu masaha 24 gusa, zirohama imodoka n’imihanda hirya no hino mu mujyi. Minisitiri w’intebe David Crisafulli yamenyesheje ko ubutabazi bwarokoye abantu 17 mu mwuzure wihuta mu ijoro rimwe.
Yatangarije abaturage gukomeza kuba maso yagize ati: “Imvura iganisha ku mwuzure ndetse n’umwuzure mu bice byo mu majyepfo y’uburasirazuba“.
Iterabwoba
Abahanga mu bumenyi bw’ikirere baburiye ko ibyago byo kwibasirwa n’umwuzure n’imigezi minini bikomeje kuba bibi. Jonathan How avuye ku biro byubumenyi bwikirere yasobanuye ko umuyaga, nubwo wimuka imbere, ukomeje gukurura amazi menshi.

Abatanga serivisi bavuga ko amashanyarazi arenga 185.000 muri Queensland n’abandi 10,000 muri New South Wales. Ingufu zingenzi zemeje kajugujugu zoherejwe kugirango harebwe ibyangiritse kure.
Minisitiri w’intebe wa New South Wales, Chris Minns, yavuze ko ikirere cyagumye “kitateganijwe,” hakaba hateganijwe imvura nyinshi mu masaha ari imbere. Nyamara, amabwiriza menshi yo kwimuka muri leta ubu yavanyweho.
@Rebero.rw
