Mu gace ka Miami gahana imbibi na Haiti, abaturage barimo kureba niba Perezida Trump aherutse guhagarika ingendo, zibuza Abanyahayiti ndetse n’abantu bo mu bindi bihugu 11 kwinjira muri Amerika. Iri tegeko ryatangiye gukurikizwa ku wa mbere kandi Abanyahayiti barimo kwihatira kumva icyo bizabasobanurira.
Marcelin wimukira muri Hayiti avuga ko iryo tegeko rifunga umuryango abantu bakeneye ubufasha bukabije.
Ati: “Muri iki gihe Haiti ifite ikibazo cy’umutekano muke. Igihugu ni icyacu; ntidushobora kubireka. Icyakora, kubera ko udutsiko tugenzura igihugu, ubuzima bwa buri wese buri mu kaga. Ni yo mpamvu abantu bafite amahirwe baza muri Amerika kugira umutekano.”
Urugaga rw’ibiza n’ibibazo by’ubutabazi, bikurikirwa n’iyicwa rya Perezida Jovenel Moïse mu 2021, byavuye mu kirwa cya Karayibe mu kajagari. Udutsiko tw’ihohoterwa tugenga 80 ku ijana by’umurwa mukuru, Port-au-Prince kandi abaturage bafite ikibazo cy’ibura ry’ubukungu n’ibiribwa.
Ku wa kane, muri Hayiti, amaradiyo yakiriye telefoni nyinshi ku bababajwe n’iryo tegeko. Benshi mu bahamagaye bari Abanyahayiti baba muri Amerika, kandi banenze cyane Trump.
Jonathan Didier ni umuturage wo muri Hayiti:
“Byaba byiza Perezida Donald Trump afashe igihugu. Ibi byemezo ntabwo ari byiza, abantu benshi bakeneye ubufasha. Igihugu gishobora gukira, kubera ko Abanyahayiti bakomeye, kandi dufite amateka akomeye. Trump azagumaho imyaka ine gusa, ntazahoraho iteka.”
Abagize akanama k’inzibacyuho muri Haiti ntibarasubiza ku guhagarika ingendo.
Nta ndege z’ubucuruzi zikorera ku kibuga cy’indege mpuzamahanga cya Haiti bitewe n’urugomo rukomeje, bityo abashaka guhaguruka bava muri Hayiti usanga ahanini bava mu mujyi wa Cap-Haitien uri ku nkombe y’amajyaruguru.
Hagati aho, amatsinda atabara yaburiye ko iryo tegeko rizagira ingaruka ku kazi kabo.
Nibibi ku bucuruzi
Tugarutse i Miami, Wilkinson Sejour w’ imyaka 55 y’amavuko hamwe na resitora 10 zo muri Hayiti hakurya y’amajyepfo ya Floride. Amaze imyaka mirongo aba muri Amerika kandi yafunguye resitora ye ya mbere mu 1992.
Sejour avuga ko ingaruka zo guhagarika ingendo ziheruka gutangwa na White House muri iki cyumweru zitazagaragara muri Haiti gusa ahubwo no mu baturage bo muri Hayiti baho baba muri Amerika
Nta muryango utaziguye afite muri Haiti, ariko yavuze ko abakozi be benshi bakomoka mu gihugu cya Haiti, ndetse n’abakiriya be.
Sejour yatangarije ibiro ntaramakuru by’Abanyamerika inyuma ya imwe muri resitora ye ya Chef Creole muri Haiti Ntoya ati: “Iri tegeko ry’ingendo rigiye kugira ingaruka kuri buri wese, kabone niyo waba uri umucuruzi kandi ukaba ukora ubucuruzi. Ni urunigi rwerekana… ni ingaruka za domino.”
Yavuze ko kugurisha bigiye guhungabana, abakozi be bazagira ingaruka, hanyuma serivisi resitora zitanga. Sejour abona ko kubuza abanya Haiti ari impamvu za politiki.
Ati: “Byibasiwe, avuga ko Abanyahayiti benshi bo muri Amerika begereye Ishyaka Riharanira Demokarasi. Niba Abanyahayiti benshi bari Repubulika, birashoboka ko bashobora kuba barabivuze ukundi.”
@Rebero.rw
About The Author
