Abayobozi b’amadini bitabiriye inama y’abayobozi b’amadini gakondo ku isi yabereye mu kwezi gushize ku ngoro y’ubwigenge muri Astana bifotoje ifoto y'urwibutso hamwe na Perezida wa Qazaqistan, Kassym-Jomart Tokayev, hagati y’imbere
Nta munsi numwe ku isi iba idafite intambara. Kuva mu ntangiriro z’umuco w’abantu, amakimbirane menshi yagize idini nk’impamvu itaziguye cyangwa iziguye. Nibisanzwe gutsinda imbogamizi zihoraho zamakimbirane hagati y’amadini no kugera ku bwumvikane?
Umujyi umwe wazamuye ukuboko, utangaza uti: “Tuzabikora.” Ni Astana, umurwa mukuru wa Qazaqistan, igihugu cyo muri Aziya yo hagati gifite umwanya wa cyenda munini ku isi. Nyuma yo kubona ubwigenge nyuma y’isenyuka ry’Abasoviyeti mu 1991, umurwa mukuru wa mbere wa Qazaqistan wari Almaty, umujyi ukomeye mu burasirazuba, ariko mu 1997, umurwa mukuru wimurirwa muri Astana. Abaturage bo muri uyu mujyi bari 280.000 gusa mu gihe cyo kwimuka, kuva ubwo biyongereyeho inshuro zirenga eshanu bagera kuri miliyoni 1.5, kandi ubuso bwacyo bwagutse bugera kuri kilometero kare 722, bukubye inshuro 1,2 ubunini bwa Seoul.

Ku musigiti mukuru wa Astana muri Qazaqistan, imiterere gakondo ya Qazaqiya imeze nk’amahembe y’intama, hamwe n’ishusho ya arabesque, irashobora kuboneka hose
Astana, ishobora kugerwaho binyuze mu ndege ituruka i Seoul mu masaha arindwi, mu ntangiriro yari ikigo cy’ubuyobozi cyagenewe guteza imbere iterambere ry’igihugu, kimwe na Sejong muri Koreya yepfo. Ariko, uyu mujyi urota kuba umujyi w’Imana. Inama ya 8 y’abayobozi b’amadini gakondo ku isi, yabereye mu ngoro y’ubwigenge muri Astana kuva ku ya 16 kugeza ku ya 18 z’ukwezi gushize, yatanze ibisobanuro ku gishushanyo mbonera cy’umujyi cyo kuba umurwa mukuru w’amadini ku isi.
Aho iyi nama izabera, yatewe inkunga n’ibiti by’urugo inzu gakondo yimukanwa y’abimukira bo muri Aziya yo Hagati yahuje abayobozi batari mu madini akomeye gusa nk’Ubukirisitu, Ubuyisilamu, Budisime, n’Abahindu, ariko kandi bakomoka mu madini yashinze imizi mu turere tumwe na tumwe, nk’itorero ry’Abamorumo muri Amerika, Shinto y’Ubuyapani na Soka Gakkai, Taoism mu Bushinwa, na Jainism mu Buhinde. Baganiriye ku ruhare idini rishobora kugira mu gihe cy’intambara n’amacakubiri.
Iyi nama yashinzwe mu 2003 none mu mwaka wa 8, iyi nama yitabiriwe n’amahanga igihe uwahoze ari Papa Fransisko yitabiriye isomo rya 7 (2022). Abagera kuri 70% by’abaturage ba Qazaqisitani ni ubwoko bwa Kazakisitani kandi ni Abayisilamu b’Abasuni. Ariko, igihugu cyemera idini, gitandukanya amadini na politiki, kandi giteza imbere imico itandukanye, imico myinshi. Astana ashimangira ko ari ahantu heza ku biremwa by’Imana n’abahagarariye bateranira.
Umujyi urimo imisigiti minini ifite amadirishya manini, amatorero ya zahabu abengerana, n’umunara muremure wambitswe amagi ya zahabu yo mu nyoni ya kera. Nihehe handi kwisi umujyi ushobora kwakira ahera nkigihe?Umuntu ashobora kwitega ko imisigiti minini izibanda mu burasirazuba bwo hagati cyangwa Turukiya, umujyi wa Islamu. Umusigiti Mukuru wa Astana urwanya iki gitekerezo.

Reba umusigiti mukuru wa Astana uhereye kumuryango. Irimo dome yubururu, ibara ryikigereranyo rya Qazaqistan. Numusigiti munini wa kisilamu hagati
Kubaka byatangiye mu 2019 birangira mu 2022, biba umusigiti munini muri Aziya yo hagati. Ifite ubuso bwa metero kare 68.000, ishobora kwakira abantu 30.000 icyarimwe ugereranije n’ubunini bw’umupira w’amaguru cyangwa stade ya baseball. Imfuruka enye z’umusigiti zirimo minara ifite uburebure bwa metero 130, kandi dome yacyo y’ubururu igaragaza ibara ry’igihugu cya Qazaqistan. Nyuma yo kugenda nk’iminota 10 unyuze muri koridoro isa nkaho itagira iherezo, umuntu ageze mu cyumba kinini cy’amasengesho.

Inzu yo gusengeramo imbere y’umusigiti mukuru wa Astana, aho ubwiza n’icyubahiro bibana. Imitako y’imbere bivugwa ko yatewe inkunga n’ibirango bizwi cyane by’imitako Tiffany na Swarovski.
Inzu y’amasengesho, irimbishijwe na arabesque ya kisilamu ya geometrike hamwe n’imigenzo gakondo ya Qazaqistan isa n’amahembe y’intama, yambitswe ikamba rya zahabu nini. Nigute iyi nyubako nziza yatewe inkunga? Umwe mu bayobozi yasobanuye ko mu gihe Kazakisitani ari igihugu kigizwe n’abayisilamu, Islamu ntabwo ari idini rya Leta, kandi umusigiti wubatswe gusa n’impano bwite. Imbere itangaje, irimo imitako isa n’amabuye y’agaciro, nayo yahawe inkunga na Tiffany & Co na Swarovski.
Umusigiti ntabwo ari ahantu ho gusengera gusa ahubwo urimo amazu atandukanye ya kisilamu nubuzima. Ikigaragara cyane ni “ikigo cyo gukebwa.” Ibihugu byinshi bigizwe n’abayisilamu bifata ko gukebwa kwabagabo ari umuco, kandi iki kigo gikora gahunda zumutekano n’isuku ku bahungu. Muri repubulika 15 zahoze ari repubulika y’Abasoviyeti, ibihugu bitanu byo muri Aziya yo hagati na Azaribayijan byashyizwe mu majwi n’abayisilamu benshi. Azaribayijan ifite abaturage benshi b’Abashiya, basa na Irani ituranye, mu gihe ibihugu bitanu byo muri Aziya yo Hagati ahanini ari Abasuni.

Koridor yumusigiti mukuru wa Astana, aho ubwiza nicyubahiro bibana. Numusigiti munini wa kisilamu muri Aziya yo hagati
Nyamara, Islamu yo muri Aziya yo Hagati ifatwa nk’idini cyane kandi ko ari iy’isi ugereranije n’ibihugu by’Abarabu na Afurika y’Amajyaruguru. Umusigiti wo muri Astana nawo watejwe imbere nk’ubukerarugendo bukurura ba mukerarugendo, ukingurwa na bose utitaye ku idini. Abagore basabwa gupfuka ibice by’umubiri wabo, nk’umutwe, amaboko, n’amaguru, ariko imyenda y’ubukode irahari, ku bwibyo rero nta mpamvu yo guhangayikishwa no guhindurwa. Ibi biragaragaza umujyi wiyemeje kwihanganira idini no gushyira mu gaciro mu gihe turinda indangamuntu ya kisilamu.

Kumenyesha imyambarire k’umuryango w’umusigiti mukuru wa Astana. Nubwo ifunguye ku buntu, iyobora abashyitsi gukurikiza imyambarire ya kisilamu
Ibirometero nka 13 uvuye ku musigiti wiganjemo ubururu uhagaze ahandi hantu h’urwibutso: Katedrali ya Dormition yo mu rusengero rwa orotodogisi mu Burusiya. Iyi miterere igereranije, yubatswe mu mwaka wa 2010, igaragaramo dome ya zahabu hamwe nigisenge cyubururu, kigaragara neza. Ubukirisitu bufite hafi kimwe cya kane cy’abaturage ba Qazaqisitani, aho Itorero rya orotodogisi mu Burusiya ariryo dini ryiganje-umurage w’amateka y’igihugu mu rwego rw’Ubumwe bw’Abasoviyeti. Iyo umuntu yinjiye imbere, umuntu ashobora kumva ko yajyanywe mu gihugu cy’Abasilave aho ibisekuruza byakurikiranye ubukristu bwa orotodogisi.

Itorero rya orotodogisi mu Burusiya bwo kwibwira muri Astana. Ni ryo torero rinini rya orotodogisi muri Aziya yo hagati
Imbere huzuyemo amashusho yerekana ubuzima bwa Yesu Kristo, intumwa, n’abera, hamwe n’imitako ya zahabu na feza igera ku gisenge. Bitandukanye n’amatorero y’abaporotestanti cyangwa abagatolika, katedrali ya orotodogisi mu Burusiya ubusanzwe nta pewes; abasenga bahagarara mugihe cyo gusenga no gukora. Nka torero rinini rya orotodogisi muri Aziya yo hagati, rifite metero 68 z’uburebure kandi rishobora kwakira abasenga 4000.

Imbere mu Itorero rya orotodogisi mu Burusiya bwa Assomption muri Astana, ryuzuyemo amashusho ya zahabu

Itorero rya orotodogisi mu Burusiya ry’ibitekerezo muri Astana, umurwa mukuru wa Qazaqistan. Imbere n’inyuma byubatswe muburyo busanzwe bw’ikirusiya
Astana niho hari indi nyubako yubatswe ihumekwa no kwizera ko isumba byose: umunara w’Urwibutso rwa Bayterek, ikimenyetso kimeze nk’umunara wa Namsan wa Seoul cyangwa umunara wa Lotte. Yakozwe ukurikije umugani wa kera wimuka, umunara ugereranya igiti cyera cy’ubuzima, Bayterek, ni amagi ya zahabu yashyizweho na Samruk, inyoni yimigani isa na phoenix. Ikibanza cyo kureba metero 97 z’uburebure, cyagenewe kwerekana izina rya Astana nk’umurwa mukuru mushya mu 1997, gitanga icyerekezo cyose cy’umujyi uteganijwe. Igorofa ryerekana igishusho cy’intoki cy’uwahoze ari Perezida Nursultan Nazarbayev, wayoboye iyimurwa, hamwe n’umukono w’abantu 17 bitabiriye inama ya mbere y’abayobozi b’amadini gakondo ku isi mu 2003, basengera amahoro ku isi.

Urwibutso rwa Bayterek, rwakozwe mu rwego rwo kugereranya igiti cyera n’inyoni kuva mu migani yimuka ya Kazakisitani. Yubatswe mu rwego rwo kwibuka iyimurwa ry’umurwa mukuru muri Astana
@Rebero.rw
