Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB) cyakoze igikorwa cyo gusogongeza ubwoko bushya bw’imyumbati bumaze igihe bukorerwaho ubushakashatsi, mu rwego rwo gusuzuma uko bwakirwa n’abaguzi ndetse no kureba niba bwahabwa abahinzi mu gihe kiri imbere.
Iki gikorwa cyabereye ku cyicaro cya RAB i Rubona mu Karere ka Huye, kikaba cyahuje abashakashatsi, impuguke mu buhinzi, abahinzi n’abafatubuzi b’imyumbati batandukanye bo mu rwego rw’ubuhinzi.
Mu bwoko bw’imyumbati bwasogongejwe harimo UGVR 1809195 hamwe n’andi moko mashya ari gukorwaho igerageza mbere yo kwemezwa no gutangira guhingwa ku rwego rwagutse.
Gushaka imyumbati ijyanye n’ibikenewe ku isoko
Abashakashatsi bavuga ko gusogongeza ubwoko bushya bw’ibihingwa ari kimwe mu byiciro by’ingenzi by’ubushakashatsi, kuko bifasha kumenya uko abaguzi bakira umusaruro mushya mbere y’uko ushyirwa ku isoko.

Binyuze muri iki gikorwa, hasuzumwa ibintu bitandukanye birimo uburyo imyumbati isa, uburyo itekwa, uburyo iryoshye, imiterere yayo iyo itetse ndetse n’uburyo ishobora gukoreshwa mu biribwa bitandukanye.
Abahanga mu buhinzi bagaragaza ko ubushakashatsi ku myumbati bushyirwa imbaraga cyane kubera uruhare iki gihingwa gifite mu kwihaza mu biribwa no mu kongera amafaranga y’abahinzi mu Rwanda.
Ubu bwoko bushya buje gukemura iki?
Nubwo ibisubizo bya nyuma by’ubushakashatsi biba bitegerejwe mbere yo kwemeza ubwoko bushya, ubusanzwe amoko mashya y’imyumbati akorwa hagamijwe gukemura ibibazo byagiye bigaragara ku moko asanzwe ahingwa.
Muri ibyo bibazo harimo:
- Umusaruro muke ku buso buto;
- Indwara zibasira imyumbati zirimo iza virusi;
- Kwihanganira amapfa gake;
- Gukura igihe kirekire mbere yo gusarurwa;
- Kutanoza ubuziranenge bw’ibikomoka ku myumbati bikenerwa ku isoko.
Abashakashatsi bateganya ko amoko mashya ashobora kuzafasha kongera umusaruro no gutanga umusaruro ufite ubuziranenge bujyanye n’ibikenerwa n’abahinzi, inganda n’abaguzi.
Abashakashatsi bavuga iki?
Abashakashatsi ba RAB bagaragaje ko ubushakashatsi ku moko mashya y’imyumbati bugamije kubona amoko afite ubushobozi bwo gutanga umusaruro mwinshi, yihanganira ibibazo byugarije ubuhinzi ndetse akanatanga ibiribwa byujuje ubuziranenge ndetse n’umusaruro mwiza.

Bagaragaje kandi ko igikorwa cyo gusogongeza ari kimwe mu bifasha gukusanya ibitekerezo by’abakoresha umusaruro kugira ngo hamenyekane niba ubwoko bushya buhuye n’ibyifuzo by’isoko.
Bashimangiye ko mbere y’uko ubwoko bushya bwemerwa ku mugaragaro, buba bwaranyuze mu byiciro bitandukanye by’igerageza n’isuzuma kugira ngo harebwe niba bujuje ibisabwa mu rwego rw’umutekano w’ibiribwa n’umusaruro.
Umuyobozi Mukuru wa Alliance for Science Bwana Nshimiyimana Pacifique yavuze ko iterambere ry’ubushakashatsi ku bihingwa rifite uruhare rukomeye mu kongera umusaruro no guhangana n’ibibazo bibangamiye ubuhinzi.
Yagize ati: ” Hafashwe abahinzi,abatubura imbuto y’imyumbati bafatanije n’abakozi ba RAB mu gusogongera kuri ya myumbati, kuko byari burenze kureba ubwiza by’imyumbati no kwihanganira virusi, ahubwo harimo no kureba uko umusaruro ungana ndetse no kuwusogongera, nk’abafatanyabikorwa batandukanye bakaba barariye bwa mbere barya ku bugari, imyumbati itogosheje bakoresha n’isombe iva kuri iriya myumbati”.
Yashimye intambwe RAB imaze gutera mu guteza imbere amoko mashya y’imyumbati, kubera ko ubu bushakashatsi bwari bumaze imyaka irenga itanu mu Rwanda, agaragaza ko gukoresha siyansi n’ikoranabuhanga mu buhinzi bishobora gufasha abahinzi kubona umusaruro mwinshi kandi wujuje ubuziranenge,ubu bakaba bategereje ko RICA itanga icyangombwa cya nyuma cyandika imwe muri iyo mbumbati yasogongewe.
Umusanzu mu guteza imbere ubuhinzi
U Rwanda rukomeje gushora imari mu bushakashatsi bw’ubuhinzi hagamijwe kongera umusaruro no guhangana n’ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe. Imyumbati iri mu bihingwa by’ingenzi bifasha abaturage benshi kubona ibiribwa n’amafaranga, bityo kubona amoko mashya ashobora gutanga umusaruro mwiza bikaba bifite uruhare rukomeye mu iterambere ry’urwego rw’ubuhinzi.
Igikorwa cyo gusogongeza ubwoko bushya bw’imyumbati cyabereye i Rubona ni imwe mu ntambwe zigaragaza umuhate wa RAB wo gukomeza guteza imbere imbuto n’amoko y’ibihingwa bishobora gufasha.
@Rebero.rw
