Mu gihe ku isi hose hakomeje ubukangurambaga bwo kwirinda virusi itera SIDA, izindi ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina ndetse n’inda zitateganyijwe, hari imiryango imwe yo muri Afurika izwiho kugira imigenzo itandukanye n’imyemerere yigishwa muri gahunda nyinshi z’ubuzima rusange.
Muri iyo miryango harimo Ovahimba cyangwa Himba, ubwoko bwiganjemo abantu batuye mu Majyaruguru y’Uburengerazuba bwa Namibia, hafi y’umupaka w’Angola. Abahimba bazwi cyane ku muco wabo gakondo, imyambarire yabo, imiterere y’ingo ndetse n’imigenzo gakondo bamaze ibinyejana barinda.
Kimwe mu bintu bikunze kuvugwa ku muco w’Abahimba ni umugenzo witwa “okujepisa”, aho umugabo ashobora guha umushyitsi w’umugabo uburenganzira bwo kurarana n’umwe mu bagore bo mu rugo rwe. Uyu mugenzo wasobanuwe mu bushakashatsi bumwe nk’uburyo bwo kwakira umushyitsi no kugaragaza ubucuti n’ubwizerane hagati y’imiryango.

Icyakora, ni ngombwa kumenya ko uyu mugenzo udakwiye gufatwa nk’aho buri mugabo cyangwa buri muryango w’Abahimba ubikora. Imigenzo ishobora gutandukana bitewe n’umuryango, akarere ndetse n’impinduka z’imibereho zagiye zibaho mu myaka ishize.
Umuco gakondo n’imbogamizi z’ubuzima
Iyi migenzo ikunze kuvugwa mu gihe Afurika ikomeje guhangana n’ikwirakwira rya VIH/SIDA n’izindi ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina.
Namibia ni kimwe mu bihugu byo ku mugabane wa Afurika byigeze kugira umubare munini w’ababana na VIH. Raporo mpuzamahanga z’ubuzima zagiye zigaragaza ko ubwandu bwa VIH muri Namibia bwigeze kugera ku kigero cyo hejuru cyane mu bantu bakuru, nubwo gahunda zo gukumira no kuvura zagiye zigabanya cyane ingaruka z’icyorezo.

Mu myaka yashize, Namibia yateye intambwe ikomeye mu kurwanya VIH, binyuze mu kongera serivisi zo gupima, kuvura no gukangurira abaturage kwirinda ubwandu. Ikoreshwa ry’imiti igabanya ubukana bwa VIH (ART) na ryo ryagize uruhare mu kongera igihe n’ubuzima bw’ababana na virusi.
Afurika ifite imico itandukanye

Afurika ni umwe mu migabane irangwa n’ubwinshi bw’amoko, indimi n’umuco. Hari amoko menshi afite imigenzo yihariye ijyanye n’imiryango, ubukwe, kwakira abashyitsi, imirire, imyambarire n’imibanire hagati y’abaturage.
Abahimba bari mu moko azwi cyane kubera uburyo bakomeje kubungabunga igice kinini cy’umuco wabo gakondo. Abagore babo bazwi ku gukoresha umuti gakondo witwa otjize, urimo ibumba ritukura n’ibindi bikoresho, bawusiga ku mubiri no ku musatsi.

Nubwo ubuzima bwa none n’ikoranabuhanga bigenda bigera no mu bice bituwe n’Abahimba, hari abahitamo gukomeza kubungabunga umuco wabo, ari na byo bituma bakomeza gukurura abashakashatsi n’abakerarugendo bashaka kumenya imibereho yabo.
Mu gihe imiryango itandukanye ikomeza kugira imigenzo yayo, inzobere mu buzima zishimangira ko umuco udakwiye kuba imbogamizi ku burenganzira bwo kubona amakuru n’uburyo bwo kwirinda VIH, izindi ndwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina ndetse n’ibindi bibazo by’ubuzima bw’imyororokere.
@GAKWANDI James
