Abasenateri bagize Komisiyo ya Sena y’Ububanyi n’Amahanga, Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Umutekano batangiye igikorwa cyo kugenzura uko ingamba zo gukumira no kugabanya ingaruka ziterwa n’ibiza zishyirwa mu bikorwa mu turere dutandukanye tw’igihugu, hagamijwe kureba aho gahunda zigeze no gushaka ibisubizo by’ibibazo bikigaragara.
Iki gikorwa cyatangiye kuri uyu wa Mbere tariki ya 15 Kamena 2026, aho aba Basenateri bagiye gusura uturere icyenda (9) dusanzwe dukunda guhura n’ibiza birimo imyuzure, inkangu, umuyaga mwinshi n’ibindi bibazo biterwa n’imihindagurikire y’ibihe.
Intego y’uru ruzinduko ni ugusuzuma uko ingamba zo gukumira ibiza zitegurwa kandi zigashyirwa mu bikorwa ku rwego rw’inzego z’ibanze, kureba uko abaturage bategurirwa guhangana n’ibiza ndetse no kumenya ibikenewe kugira ngo umutekano n’imibereho myiza by’abaturage birusheho kubungabungwa.
Abasenateri bazaganira n’abayobozi b’uturere, inzego zishinzwe guhangana n’ibiza ndetse n’abaturage bo mu bice bikunze kwibasirwa n’ibiza, kugira ngo bumve ibyagezweho, imbogamizi zihari n’ingamba zafatwa mu kurushaho gukumira ibiza no kugabanya ingaruka zabyo.
Mu myaka yashize, u Rwanda rwagiye ruhura n’ibiza bitandukanye byatewe ahanini n’imvura nyinshi n’imihindagurikire y’ibihe, byangiza ibikorwa remezo, imyaka y’abaturage, inzu ndetse rimwe na rimwe bikagira ingaruka ku buzima bw’abantu.
Impuguke mu bijyanye no gucunga ibiza zigaragaza ko abafite ubumuga bakeneye kwitabwaho by’umwihariko mu gihe cy’ibiza, harimo gutegura uburyo bwihariye bwo kubatabara, kubagezaho amakuru mu buryo buboroheye no kubashyira mu myanya itekanye mbere y’uko ibiza biba.
Abasenateri bavuga ko bazibanda kandi ku kureba niba ibikorwa remezo byifashishwa mu kwakira abimuwe cyangwa abahuye n’ibiza byubahiriza ibisabwa kugira ngo abafite ubumuga babigereho kandi babikoreshe nta mbogamizi.
Mu Rwanda, gahunda zitandukanye zo guhangana n’ibiza zikomeje gushyira imbere ihame ryo kutagira umuntu usigara inyuma, aho inzego za Leta n’abafatanyabikorwa bakangurirwa guteganya ibikorwa bihariye bifasha abantu bafite intege nke, harimo abafite ubumuga, abana n’abageze mu zabukuru.
Abaturage n’imiryango iharanira uburenganzira bw’abafite ubumuga bavuga ko uru ruzinduko rwa Sena ari umwanya mwiza wo kugaragaza ibibazo bikigaragara no gushaka ibisubizo byatuma abafite ubumuga barushaho kurindwa ingaruka z’imihindagurikire y’ibihe n’ibiza.
Leta y’u Rwanda yashyizeho ingamba zitandukanye zirimo kwimura abaturage batuye ahashyira ubuzima bwabo mu kaga, kubaka ibikorwa byo kurwanya isuri, gutera ibiti, gutunganya imigezi n’imiyoboro y’amazi ndetse no kongerera abaturage ubumenyi ku buryo bwo kwirinda ibiza.
Komisiyo ya Sena y’Ububanyi n’Amahanga, Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Umutekano ivuga ko uru ruzinduko ruzafasha kumenya neza aho ibikorwa byo gukumira ibiza bigeze n’icyakorwa kugira ngo ingamba zafashwe zirusheho gutanga umusaruro.
Abaturage bo mu bice bikunze kwibasirwa n’ibiza bavuga ko bishimiye ko Sena yegereye abaturage kugira ngo yumve ibibazo bahura na byo. Bagaragaza ko nubwo hari ibikorwa byinshi byakozwe mu kugabanya ingaruka z’ibiza, hakiri ahakeneye kongerwamo imbaraga cyane cyane mu kubaka ibikorwa remezo birwanya amazi no kwimura abaturage bagituye mu manegeka.
Biteganyijwe ko nyuma y’uru ruzinduko, Abasenateri bazategura raporo ikubiyemo ibyagaragaye n’inama zafasha inzego zitandukanye gukomeza kunoza gahunda zo gukumira no guhangana n’ibiza.
Iki gikorwa kiri mu nshingano za Sena zo kugenzura ibikorwa bya Leta no kureba ko gahunda zigamije kurengera abaturage no guteza imbere imibereho myiza yabo zishyirwa mu bikorwa uko bikwiye.
@Rebero.rw
About The Author
