Basura ibice byose bigize urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi
Nyuma yo gusura urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi, abagize amakoperative anyuranye akorera mu gihugu hose, biyemeje gukomeza ingufu mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, ivangura iryo ari ryo ryose n’icyashaka cyose gusubiza abanyarwanda mu icuraburindi.
Nk’ uko amateka y’uru rwibutso bayasobanuriwe na Mugabarigira Stanley,ushinzwe imirimo ya buri yarwo, rugizwe n’ibice 5, birimo inzu ndangamateka igaragaza itegurwa,ishyirwa mu bikorwa n’ihagarikwa rya Jenoside yakorewe Abatutsi, kimwe mu byobo byajugunywemo Abatutsi bahiciwe.

Mugabarigira Stanley ushinzwe imirimo ya buri munsi y’urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi abasobanurira amateka yarwo
Kiracyabungabunzwe gifunguye nyuma yo gukuramo imibiri,mu rwego rwo kugaragaza ubukana Jenoside yahakoranywe.
Hari inyubako zakoreshejwe n’Abafaransa nk’ikigo cyabo cya gisirikare, hanaboneka imashini zubakaga bigaragaza ko hubakwaga ishuri.
Igice cya 4 ni icy’ahabungabungiwe imibiri igera ku 1200 igaragaza Urw’agashinyaguro Abatutsi bishwe, icya nyuma kikaba imva iruhukiyemo imibiri irenga 50.000 by’Abatutsi bahiciwe no mu nkengero zaho.
Yabasobanuriye ko muri Jenoside aha hubakwaga ishuri rya tekiniki rizwi nka ETO.
Ati” Ikibabaje ariko ni uko igikorwa cyiza nk’iki abagize igitekerezo cyo kugikora, ari bo bahagize irimburiro ry’Abatutsi.”
Yavuze ko Abatutsi barenga 50.000 bari bari hano i Murambi baturutse mu yari amakomini ya Nyamagabe, Mudasomwa,kinyamakara na Karama biciwe umunsi umwe mu ma saa cyenda y’ijoro rishyira uwa 21Mata,1994, harokoka 34 gusa.
Yagarutse ku wari perefe w’iyari perefegitura ya Gikongoro Laurent Bucyibaruta wakuye Abatutsi aho bari bahungiye muri za Kiliziya no mu nsengero ngo bajye i Murambi baharindirwe,ari ukugira ngo bicwe batagize aho bahungira, kuko imisozi yose ihakikije ari miremire ku buryo bitari gushoboka kugira aho umuntu ahungira.

Masengesho Marie Rose yitegereza urutonde rw’abagize uruhare mu gutsemba Abatutsi mu yari perefegitura ya Gikongoro ku isonga Bucyibaruta Laurent wari perefe wayo
Nyuma yo kubica,abagerageje guhungira kuri paruwasi gatolika ya Cyanika, abatariciwe mu mayira mbere yo kugerayo, perefe Bucyibaruta yari yabwiye abicanyi kujya gufasha abo mu Cyanika na ho bahicira Abatutsi bagera ku 35.000.
Abicanyi bazanye imashini bacukura ibyobo bajugunyamo abo bishe mu rwego rwo gusibanganya ibimenyetso ngo imiryango mpuzamahanga nihagera bazayereke ko nta bahiciwe.
Ati” Bafashe Abatutsi bake bari bagihumeka barahabazana ngo bazerekane ko nta mututsi wahiciwe banabaha abajandarume bo kubarinda.’‘
Mukakabanda Juliette uri muri 34 barokokeye aha i Murambi, umugabo we n’abana be 2 bakahicirwa, akarokora umwana yari amaze ukwezi abyaye na bwo bashaka kumumwicira mu mugongo, yavuze akaga abari bahari bahuye na ko kamuteye ihungabana rikomeye kuko ibyo bahaboneye bitajya bimuva mu mutwe.
Ati” Babanje guhungisha abahutu hafi ya bose bari batuye muri ibi bice bavuga ngo Abatutsi bazabica, baza kutwica byitwa kwirwanaho. Ku wa 19 Mata,1994 uwari perezida Sindikubwabo Théodore yaje ku yari ingoro ya Muvoma mu mujyi wa Gikongoro, akoresha inama, bamubwiye ko Abatutsi bashonje abasubiza ko atazi ibyo barimo, ko ahandi ikibazo cy’Abatutsi bakirangije. ”

Mukakabanda Juliette wiciwe abana 2 n’umugabo aha i Murambi akaharokokera ha Mana ashima perezida Kagame wahagaritse Jenoside
Yarakomeje ati” Umunsi wakurikiyeho mu rukerera rwawo rushyira uwa 21 Mata baraje baradutsemba, mpava mu bitangaza by’Imana gusa.”
Yavuze ko babanje kwicishwa inzara n’inyota, n’abagore bakazana amafuni kwica,bakanacuza abo bishe, abicanyi ntibagira n’umwe bababarira nk’uko bigaragara mu mibiri imwe ihari.
Yashimiye Imana yakoresheje ingabo zari iza FPR Inkotanyi zari zirangajwe imbere na perezida Kagame zahagaritse Jenoside, igihugu kikongera kuba kizima, uwo mwana yarokokanye akaba yarabayeho, yarize ari gukorera igihugu,anabyaye kabiri.
Intumwa ya MINUBUMWE, Bizimana Christian, yagarutse ku bugome Jenoside yakoranywe mu gihugu hose, aho hari abishe abo bashakanye, ababyeyi bakica abana, abana bakica ababyeyi, abapadiri,ababikira n’abapasiteri na bo bakayijandikamo,aho yanatanze ingero za bamwe muri bo.
Ku mwihariko w’iyari perefegitura ya Gikongoro,yagize ati” Iyahoze ari Gikongoro ni indorerwamo ya Jenoside yakorewe Abatutsi. Nta kibi cyakorewe Abatutsi kitabaye ku Gikongoro kuva mu 1959.”

Bizimana Christian wavuze mu izina rya MINUBUMWE yavuze ko Abatutsi b’iyahoze ari Gikongoro batotejwe igihe cyose cy’ubutegetsi bubi
Yavuze ko tariki ya21 Mata,1994 ari yo yishweho Abatutsi benshi mu gihugu hose,hishwe abarenga 250.000, barimo abarenga 50.000 biciwe aha Murambi.
Yibukije abanyamakoperative ko bafite inshingano yo kubaka uRwanda rushya bakarwanya ingengabitekerezo ya Jenoside kugira ngo bakore ibiramba bitazaseywa nk’uko byagenze muri Jenoside.
Uhagarariye Ibuka mu karere ka Nyamagabe,Sindikubwabo Patrick, yashimiye buri wese wagize uwo arokora muri Jenoside, anashimira abarokotse ubutwari bagize bwo kubabarira ababiciye, n’uburyo biyubaka nubwo bitoroshye.

Guverineri w’intara y’amajyepfo Kayitesi Alice ashyira indabo ku mva zibitse imibiri irenga 50.000 y’Abatutsi bashyinguye mu rwibutso rwa Murambi
Abanyamakoperative baganiriye na Rebero.rw, bababajwe n’ibyo babonye bataha biyemeje kudaha urwaho uwashaka kugarura abanyarwanda mu icuraburindi.
Masengesho Marie Rose uyobora koperative y’abahinzi b’icyayi ba Nshiri -Kivu, mu karere ka Nyaruguru, ati” Ni ubwa mbere ngeze hano ariko ibyo nahabonye byandenze ubwenge. Abo nyobora ndabashyira ubutumwa bwo kwamagana icyashaka cyose gusubiza abanyarwanda mu bihe nka biriya.”
Nyirahabimana Espérance, umuyobozi wungirije w’ihuriro ry’ amakoperative y’abahinzi b’ibirayi mu Rwanda, na we wari uhageze bwa mbere, ati” Nabonye abishwe bakimeze uko bari bameze bicwa, basaba imbabazi abatazibaha, babicaga batababariye, bimpa isomo ryo guhora nigisha abo nyoboye urukundo no kurwanya bivuye inyuma ingengabitekerezo ya Jenoside.”

Nyirahabimana Espérance umuyobozi wungirije w’ihuriro ry’amakoperative y’abahinzi b’ibirayi mu Rwanda avuga ko ibyo yabonye aha i Murambi byamuteye intimba ndende
Abanyamakoperative 1100 bahagarariye bagenzi babo ni bo basuye urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi baranahibukira.
Umuyobozi w’urugaga nyarwanda rw’amakoperative, Umulisa Jeannette yavuze ko kwibuka no kuzirikana by’umwihariko abahoze ari abanyamuryango b’amakoperative bazize Jenoside yakorewe Abatutsi ari ngombwa,kugira ngo babasubize agaciro bambuwe n’abagome babishe rubi.
Ati” Bagiye bagikenewe n’imiryango yabo, amakoperative yabo n’igihugu muri rusange,tuzahora tubibuka kuko ni inshingano zacu twese.”

Umuyobozi w’urugaga nyarwanda rw’amakoperative Umulisa Jeannette yavuze ko kubakira abarokotse batagira aho baba ari imwe mu nshingano z’uru rugaga
Yanavuze ko gusura inzibutso ari ngombwa ngo n’abato bamenye aya mateka,bafate ingamba zo guharanira ko ibyabaye bitazongera, ko amakoperative azakomeza kwita ku barokotse, cyane cyane mu kubakira abatagira aho baba.
Yashimiye perezida Kagame n’ingabo yari ayoboye zahagaritse Jenoside,igihugu kikongera kubaho, amakoperative agakorera mu bumwe, bitandukanye n’amashyirahamwe yo ku buyobozi bubi,bamwe mu bayagize bicaga bagenzi babo.
Guverineri w’intara y’amajyepfo, Kayitesi Alice, yihanganishije anakomeza abafite ababo bashyinguye mu nzibutso hirya no hino mu gihugu,kimwe n’abatarabona imibiri y’ababo kugeza ubu ngo ishyingurwe mu cyubahiro.

Guverineri w’intara y’amajyepfo Kayitesi Alice yihanganishije abafite ababo bashyinguye mu rwibutso rwa Jenoside rwa Murambi
Ati” Jenoside yakorewe Abatutsi yasenye ubuzima,isenya imiryango n’igihugu itibagiwe ibikorwa by’amakoperative,igira ingaruka zikomeye ku bucuruzi n’ubukungu bw’igihugu.”
Yabasabye kwigisha abana babo neza amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, hagamije kurwanya abayagoreka, bagaharanira iterambere n’imibanire myiza, barwanya mu buryo bwose bushoboka ingengabitekerezo ya Jenoside.

Guverineri Kayitesi Alice acanira abandi urumuri rw’icyizere

Umuhanzi Rwamihari Jean de Dieu( Bonhomme) yaje kubafata mu mugongo

Biyemeje kurwanya bivuye inyuma ingengabitekerezo ya Jenoside n’ivangura aho riva rikagera.
@Rebero.rw
