Umushinga wa Girinka Munyarwanda, watangijwe hagamijwe gufasha imiryango itishoboye kubona amata, kuzamura imirire no kongera umusaruro w’ubuhinzi binyuze mu ifumbire y’imborera, ukomeje kuvugwaho ibibazo bitandukanye birimo ibyo gusaba abaturage kugira icyo batanga kugira ngo bahabwe inka, kutabasha kuzitunga ndetse n’ibirego by’ikorwa ry’itonesha mu kugena abazihabwa.
Bamwe mu baturage bavuga ko nubwo uyu mushinga ugamije abatishoboye, hari igihe usanga ari bo bawugiramo imbogamizi kurusha abandi.
Umuturage umwe wo mu cyaro yagize ati: “Hari aho bavuga ko ugomba kubanza kuba warubatse ikiraro cyangwa ugatanga umusanzu runaka kugira ngo ubone inka. Hari n’abayihabwa ariko nyuma bakabura ubwatsi n’uburyo bwo kuyitaho, bikarangira bayigurishije cyangwa bayitakaje.”
Impamvu bamwe bavuga ko batabona inka
Abasesenguzi bavuga ko hari ibisabwa mbere yo guhabwa inka birimo kugira ikiraro cyujuje ibisabwa, ubushobozi bwo kubona ubwatsi n’amazi ndetse no kuba umuryango ufite aho inka izororerwa.

Mukamugenza Marigarita arimo kumvikanisha uburyo inka yagenewe itamugezeho kubera ubushobozi bwe
Nubwo ibi bigamije kurinda ko inka zapfa cyangwa zigatakara, hari abavuga ko bishobora kubera imbogamizi imiryango ikennye cyane kurusha indi.
Hari kandi abaturage bagaragaza impungenge z’uko mu bice bimwe na bimwe hakunze kuvugwa itonesha cyangwa gutanga inka hashingiwe ku mibanire n’abayobozi aho gushingira ku byiciro by’ubudehe cyangwa ku rwego rw’ubukene.
Ubuyobozi bubivugaho iki?
Mu bihe bitandukanye, Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu (MINALOC) n’inzego z’ibanze zagiye zigaragaza ko gutanga inka bikorwa hakurikijwe amabwiriza asobanutse kandi ko abaturage bafite ibirego basabwa kubigeza ku nzego zibishinzwe.

Akanyamuneza kababonye Inka kandi bizera ko bagiye kubona amata hamwe n’ifumbire
Ubuyobozi bugaragaza ko ibyangombwa bisabwa mbere yo guhabwa inka bitagamije guheza abaturage ahubwo bigamije kwemeza ko uwahawe inka azashobora kuyitaho no kuyibyaza umusaruro.
Abayobozi kandi bavuga ko igihe hagaragaye ruswa, favoritism cyangwa iriganya mu gutoranya abagenerwabikorwa, hafatwa ingamba zirimo gukurikirana ababigizemo uruhare no gukosora urutonde rw’abagenerwabikorwa.
Ese koko abayobozi baziha abo bashaka?
Nta bimenyetso byerekana ko ibi bibaho hose mu gihugu, ariko raporo zitandukanye zakozwe n’inzego z’ubugenzuzi ndetse n’ibitekerezo byatanzwe n’abaturage mu myaka yashize byagiye bigaragaza ko mu turere tumwe na tumwe hagiye haboneka ibibazo by’imiyoborere mibi, itonesha cyangwa kutubahiriza ibisabwa mu gutoranya abagenerwabikorwa.
Icyakora, ibi ntibivuze ko ari gahunda rusange cyangwa ko bikorwa n’uturere twose. Buri gihe iyo habonetse ibirego, biba bisaba gukorwaho iperereza kugira ngo hamenyekane ukuri kwabyo.
Icyakorwa ngo Girinka irusheho kugera ku bo igenewe

Abasesenguzi mu iterambere ry’icyaro bavuga ko hakenewe:
- Kongera gukorera abaturage igenzura rishingiye ku mibereho yabo nyakuri;
- Gufasha abakennye cyane kubona ubwatsi n’ibikorwaremezo byo korora;
- Kongera gukorera mu mucyo gahunda yo gutoranya abagenerwabikorwa;
- Gushyiraho uburyo bworoshye bwo gutanga ibirego no kubikurikirana;
- Gukomeza guhugura aborozi ku buryo bwo kwita ku nka bahawe.
Nubwo Girinka yakomeje gufasha imiryango myinshi kuva yatangizwa, abaturage bamwe bavuga ko hakiri urugendo rwo kugira ngo abo igenewe kurusha abandi ibashe kubagera, cyane cyane abakennye cyane, babashe kuyigeraho no kuyibyaza umusaruro mu buryo burambye.
@Rebero.rw
