Nyuma y’urupfu rwa Papa Fransisko, ikibazo kimwe kiri mu bitekerezo bya buri wese: ninde uzasimbura Francis kuba papa wa 267 wa Kiliziya Gatolika? Inzira yo kuzungura izwi ku izina rya conclave, izabera mu bwigunge bwa Chapel ya Sistine mu mujyi wa Vatikani.
Karidinali Giovanni Battista Re, Umuyobozi w’Ishuri Rikuru ry’Abakaridinali azagira iminsi 15 kugeza kuri 20 yo guhamagara abakaridinali i Roma.
Abakaridinari 135 kuri 252 bonyine bari munsi y’imyaka 80 kandi bashobora kwitabira gutora rwihishwa. Umukaridinari agomba kugera kuri bibiri bya gatatu by’amajwi agomba gutorwa.
None, ninde ushobora guhatanira uwo mwanya?
Peter Turkson, 76, Ghana
Yari asanzwe akundwa mugihe cya 2013. Peter Turkson ashobora kuba Papa wa mbere wirabura mu mateka ya Kiliziya.
Peter Kodwo Appiah Turkson yaba papa wambere wumwirabura mu binyejana bitambutse.
Ku myaka 76, uyu mukaridinali ukomoka muri Ghana yagiye avuga cyane ku bibazo nk’ikibazo cy’ikirere n’ubutabera mu bukungu, ariko yakomeje ibitekerezo gakondo ku bashakanye bahuje ibitsina.
Pietro Parolin, 70, Ubutaliyani
Pietro Parolin yabaye umunyamabanga wa leta wa Vatikani kuva mu 2013
Tugarutse mu Burayi, Pietro Parolin w’imyaka 70 ukomoka mu Butaliyani ni umuntu ukomeye. Abonwa ko ashyira mu gaciro, kandi yizewe, yabaye umunyamabanga wa leta wa Vatikani kuva mu 2013 kandi yari hafi ya Francis. Amatora ye yerekana ko azakomeza ubuyobozi bwa Kiliziya Gatolika.
Matteo Zuppi, 69, Ubutaliyani
Matteo Zuppi afatwa nkaho ari ku ruhembe rw’itorero ryiterambere
Mugenzi wa Parolin, Matteo Zuppi, 69, ni umukandida utera imbere. Yagize imyanya isanzwe yerekeye gushyingiranwa kw’abahuje ibitsina no guha ikaze abimukira. Zuppi kandi afite uburambe muri diplomasi kandi yabaye intumwa y’amahoro ya Vatikani muri Ukraine mu myaka ibiri ishize.
Pierbattista Pizzaballa, 60, Ubutaliyani
Pierbattista Pizzaballa ni umwe mu gisekuruza w’ikilatini wa Yeruzalemu
Ku myaka 60, Pierbattista Pizzaballa ni umwepisikopi w’ikilatini wa Yeruzalemu. Kuri uru ruhare, yagize umwanya ufatika mu ntambara hagati ya Isiraheli na Hamas. Amaze imyaka irenga 30 mu Gihugu Cyera, yabaye umuyobozi mu burasirazuba bwo hagati.
Péter Erdő, imyaka 72, Hongiriya
Péter Erdő yagereranya impinduka nini kure y’uburyo bwa Francis
Péter Erdő yagereranya gutandukana neza n’inyigisho za Francis. Umukaridinali wo muri Hongiriya, ufite imyaka 72, azwiho uburyo gakondo bwa tewolojiya. Yashimiwe na Minisitiri w’intebe w’iburyo bwa Hongiriya, Viktor Orban.
Robert Sarah, 79, Gineya
Umukandida utunguranye ashobora kuba Robert Sarah ukomoka muri Gineya. Ku myaka 79, ni n’umuhanga gakondo, kubera ko yarwanije ubukirisitu bw’abapadiri kandi yamagana icyo yise “ingengabitekerezo y’uburinganire.” Yagaragaje kandi
Robert Sarah yamaganye ingengabitekerezo y’uburinganire nk’ikibazo kibangamiye sosiyete
Mario Grech, 68, Malta
Mario Grech yagaragaje ko ashyigikiye abadiyakoni b’abagore.
Grech yafatwaga nk’umuco gakondo ariko atangira kwakira ibitekerezo bigenda bitera imbere nyuma yuko Francis atowe mu 2013. Abamushyigikiye bavuga ko ibitekerezo bye bihinduka byerekana ubushobozi bwe bwo gukura no guhinduka. Yamaganye abayobozi ba politiki bo mu Burayi bashakaga kugabanya ibikorwa by’amato y’imiryango itegamiye kuri Leta kandi agaragaza ko ashyigikiye abadiyakoni b’abagore.
José Tolentino Calaça de Mendonça, 59, Porutugali
Tolentino ni umwe mu basore bazasimbura Francis, ushobora kumurwanya – abakaridinari bakomeye ntibashaka gutegereza indi myaka 20 cyangwa 30 mbere yuko undi arasa ku kazi. Yakuruye impaka zo kwishyira mu mwanya w’ibitekerezo byihanganirwa ku mibonano mpuzabitsina bahuje ibitsina no kwifatanya na mushiki we Benedigito w’igitsina gore ushyigikiye kwishyiriraho abagore kandi ashyigikiye guhitamo. Yari hafi ya Francis ku bibazo byinshi, akavuga ko itorero rigomba kwishora mu muco wa none.
Luis Antonio Tagle, 67, Filipine
Luis Antonio Tagle yaba papa wambere wa Aziya.
Luis Antonio Tagle yaba papa wambere wa Aziya
Tagle, wahoze ari musenyeri mukuru wa Manila, yaba papa wa mbere wo muri Aziya, akarere gafite abaturage gatolika biyongera cyane. Igihe kimwe yafatwaga nkuwasimbuwe na Francis kandi akaba umunywanyi ukomeye kugirango akomeze gahunda ya papa wa nyakwigendera, ariko vuba aha bigaragara ko atigeze ashyigikirwa. Yasabye ko imyifatire ya kiliziya gatolika ku bahuje ibitsina ndetse n’abashakanye batanye ikaze, ariko yamaganye uburenganzira bwo gukuramo inda muri Philippines.
Pietro Parolin, 70, Ubutaliyani
Pietro Parolin yabaye umunyamabanga wa leta wa Vatikani kuva mu 2013
Parolin abonwa nk’umukandida uhoraho, Parolin yari hafi ya Francis. Yabaye umunyamabanga wa Leta wa Vatikani kuva mu 2013, agira uruhare runini mu bibazo bya diplomasi, harimo imishyikirano yoroheje n’Ubushinwa na guverinoma zo mu burasirazuba bwo hagati. Afatwa nkuhagarariye papa wizewe kandi wizewe nabadipolomate b’isi. Mu mwaka wa 2018, niwe wabaye intandaro y’amasezerano atavugwaho rumwe na guverinoma y’Ubushinwa ku bijyanye no gushyiraho abasenyeri, bamwe banengwa ko ari ugurisha ubutegetsi bwa gikomunisiti. Abanenga Parolin bamubona nk’umuntu ugezweho kandi ushyira mu gaciro ushyira ingengabitekerezo n’ibisubizo bya diplomasi kuruta ukuri gukomeye kwizera. Ku bamushyigikiye, ni intwari yintwari kandi ashyigikiye amahoro.
Nta tegeko ryerekana igihe amajwi nyirizina ashobora kumara. Papa Francis yatowe nyuma y’amatora atanu mu minsi ibiri na Benedigito nyuma y’amatora ane mu minsi ibiri.
Amatora azamenyeshwa isi numwotsi wera uzasohoka muri chimney ya Chapel ya Sistine.
@Rebero.rw
About The Author
